Statystyka od zera · Lekcja 27 z 31

Regresja wieloraka: co naprawdę znaczy „kontrolując”

W jednym zdaniu: Regresja wieloraka szacuje związek jednego czynnika z wynikiem przy ustalonych pozostałych zmierzonych czynnikach, co może usunąć mylący związek, ale nie naprawi czynników, których nikt nie zmierzył.

Pomysł

W lekcji 12 rysowaliśmy linię przez chmurę punktów: jedna przyczyna, jeden wynik. W prawdziwym życiu zwykle dzieje się kilka rzeczy naraz. Regresja wieloraka dopasowuje jedno równanie z kilkoma czynnikami objaśniającymi jednocześnie i każdemu daje własną liczbę: o ile zmienia się wynik, gdy ten czynnik rośnie o jeden, przy pozostałych czynnikach w modelu ustalonych.

To ostatnie sformułowanie badacze mają na myśli, mówiąc o „kontrolowaniu” czegoś. To główne narzędzie do radzenia sobie ze zmiennymi zakłócającymi (lekcja 7), gdy nie da się przeprowadzić eksperymentu (lekcja 25).

Kawowa teoria wujka Janusza

Wujek Janusz przeczytał ankietę o kondycji. „Ci, co piją najwięcej kawy, mają najgorszą kondycję”, ogłasza i z namaszczeniem wylewa czwartą filiżankę do zlewu. „Kawa niszczy płuca”.

Ciocia Grażyna zauważa, że połowa znanych jej kawoszy wychodzi z kawą na balkon z papierosem.

Żeby zobaczyć, co się dzieje, zbudowaliśmy wymyśloną ankietę 1000 osób, w której znamy prawdę: 30% pali, palacze piją około dwóch filiżanek kawy dziennie więcej niż niepalący, palenie obniża wynik kondycji (na 100) o 15 punktów, a kawa nie ma żadnego wpływu. Potem przeanalizowaliśmy ją na dwa sposoby i powtórzyliśmy całość 2000 razy, żeby dostać stabilne liczby.

ModelEfekt jednej fi­li­żan­ki więcejEfekt palenia
Re­gre­sja prosta: kon­dy­cja od kawy3,5 punktu mniejnie ma w modelu
Re­gre­sja wie­lo­ra­ka: kon­dy­cja od kawy i palenia0,0 punktu15 punktów mniej

Przy samej kawie linia opada i to nie przypadek: najwięksi kawosze naprawdę mają gorsze wyniki. Ale dlatego, że najwięksi kawosze to głównie palacze. Dodaj palenie do modelu, a liczba dla kawy spada do zera, bo teraz odpowiada na inne pytanie: czy wśród ludzi o tym samym statusie palenia więcej kawy idzie w parze z gorszą kondycją? Nie idzie.

Jak wygląda „przy pozostałych bez zmian”

To samo widać bez żadnych równań, gdy podzielisz ludzi na grupy:

Średni wynik kon­dy­cjiPoniżej 2 fi­li­ża­nek dzien­nie4 fi­li­żan­ki i więcej
Wszyscy79,766,4
Tylko nie­pa­lą­cy80,079,9
Tylko palący65,165,0

13 punktów różnicy w pierwszym wierszu bierze się wyłącznie z tego, kto jest w której kolumnie: pali tylko 2% pijących mało kawy, a 91% pijących dużo. W każdej grupie palenia kawa nie robi różnicy. Regresja wieloraka robi ten podział za ciebie, naraz, dla wielu czynników, także takich jak wiek czy dochód, których nie da się podzielić na dwie zgrabne grupy. To bliski krewny paradoksu Simpsona (lekcja 18).

Model z oboma czynnikami też więcej wyjaśnia: R kwadrat (lekcja 12) wzrósł z około 0,23 do około 0,46, bo to palenie naprawdę napędza wyniki.

Średni wynik kondycji według picia kawy, wszyscy i według palenia

Wszyscy
Poniżej 2 filiżanek dziennie79,7
4 filiżanki i więcej66,4
Niepalący
Poniżej 2 filiżanek dziennie80,0
4 filiżanki i więcej79,9
Palący
Poniżej 2 filiżanek dziennie65,1
4 filiżanki i więcej65,0
Symulowana ankieta: kawa nie ma wpływu; palacze piją więcej kawy i mają o 15 punktów mniej. W każdej grupie palenia różnica znika.

Jak czytać wynik

Trzy sposoby, w jakie „kontrolowanie” zawodzi

Spróbuj sam

Badanie pokazuje, że ludzie, którzy mają więcej książek, zarabiają więcej. Po kontroli dochodu rodziców i lat nauki związek wyraźnie maleje, ale nie znika.

1. Dlaczego związek zmalał? 2. Czy to, co zostało, dowodzi, że kupowanie książek podnosi pensję?

Pokaż odpowiedź

1. Część pierwotnego związku brała się ze zmiennych zakłócających: bogatsi rodzice i dłuższa nauka idą w parze i z większą liczbą książek, i z wyższą pensją. Ustalenie ich usuwa ich udział.

2. Nie. Inne niezmierzone czynniki (ciekawość, zdrowie, miejsce zamieszkania) wciąż mogą tłumaczyć resztę związku, a przyczyna może nawet działać odwrotnie: lepiej zarabiający mogą sobie pozwolić na więcej książek. Kontrolowanie czyni przyczynową historię bardziej prawdopodobną; nie dowodzi jej.

Słowa, których używa wykładowca

Wy­kła­dow­ca mówiTo znaczy
Re­gre­sja wie­lo­ra­kaRe­gre­sja z dwoma albo więcej czyn­ni­ka­mi ob­ja­śnia­ją­cy­mi naraz
Zmienna zależna (ob­ja­śnia­na)To, co pró­bu­jesz wy­ja­śnić, na przy­kład wynik kon­dy­cji
Zmienne nie­za­leż­ne (ob­ja­śnia­ją­ce, pre­dyk­to­ry)Czyn­ni­ki w modelu, na przy­kład kawa i palenie
Cząst­ko­wy współ­czyn­nik re­gre­sjiEfekt jednego czyn­ni­ka przy po­zo­sta­łych usta­lo­nych
Kon­tro­lu­jąc, po uwzględ­nie­niuWłą­cza­jąc czynnik do modelu, żeby ustalić jego wpływ
Ob­cią­że­nie po­mi­nię­tej zmien­nejBłędny współ­czyn­nik z powodu po­mi­nię­cia zmien­nej za­kłó­ca­ją­cej
Me­dia­tor (zmienna po­śred­ni­czą­ca)Krok na ścieżce od przy­czy­ny do wyniku; kon­tro­lo­wa­nie go ukrywa efekt
Współ­li­nio­wośćCzyn­ni­ki tak mocno zwią­za­ne, że model nie umie roz­dzie­lić ich efektów

Trzy rzeczy do zapamiętania

Część kursu Statystyka od zera, darmowego kursu dla początkujących od WrongStat. Nie zastąpi wykładowcy, ale mamy nadzieję, że będzie dobrym tłumaczem.