Efekt Hawthorne

Pomysł, że ludzie zmieniają zachowanie, bo wiedzą, że są obserwowani albo badani, więc badanie może zmierzyć samo obserwowanie, a nie to, co testuje.

Po ludzku

Nazwa pochodzi od eksperymentów z oświetleniem w fabryce pod Chicago w latach 20., w których wydajność miała rosnąć przy każdej zmianie, nawet przy przyciemnieniu. Gdy oryginalne dane wreszcie przeanalizowano, tego wzoru w nich nie było: nieruszane sale też się poprawiały, spadki pokrywały się z latem, a skoki w poniedziałki zdarzały się w każdy poniedziałek. Ludzie mogą zachowywać się inaczej pod obserwacją, ale wielkość efektu bardzo się różni, a najlepsza obrona jest ta sama co zawsze: grupa porównawcza obserwowana równie uważnie.

Wujek Janusz tłumaczy

Dlaczego to ważne dla twoich pieniędzy

Każda historia „przed i po” o nowej strategii, aplikacji czy nawyku mierzy też porę roku, rynek i uwagę. Pytaj, co w tym samym czasie stało się z grupą, która niczego nie zmieniła.

Gdzie to sprawdzaliśmy

• Efekt Hawthorne: co to jest? Słynne dane z fabryki, których nikt nie sprawdził przez 80 lat

Powiązane pojęcia

Wszystkie hasła słownika. Treść edukacyjna, a nie porada finansowa.